|
ههڵهبجه ... له
نێوان یادکردنهوه و بهدیهێنانی خواستهکاندا
عهبدولڕهحمان
عوسمان عهبدولعهزیز
واديسانةوة سالَيادي كيمياباراني هةلَةبجةية و قةلَةم و
ئاميَرةكان دةكةونة خؤ تاكو بؤجاريَكي ترو بةو شيَوازة
ضاوليَطةرييةي خؤمانمان ثيَ رِاهيَناوة بؤ ئةم سالَيش لةكةدار
نةبين و ئةم يادة نةتةوةييةمان شكؤدارتر بةرِيَ بخةين. لصرةدا
وةك هةلَةبجةييةك و وةك يةكيَك لةوانةي ئامادةي ئةو مةرطةساتانة
بووم دةمةويَت لةزماني ئةم ثيَنوسةوة و بةشيَوازيَكي تر بةشداري
بكةم تاكو بةش بةحالَي خؤم هةنديَ لةو بابةتانةي بةرِاستيان
دةزانم دلَسؤزانة بيانخةمةرِوو بةو هيوايةي ببنة ثيَشنياريَكي
شايستة لةبةردةم دةسةلآتداراني بةريَزي كوردستاندا.
ئةوا بيست سالَي رِةبةقة و هيَشتا مازوي هةنديَ كةلاوةي ئةوكات
رِماوةي ئةم شارة لةبن سةقفي مالَة هةذارو بيَ كةسةكاندا
ضةميوةتةوة و ضاوةرِوانن نةوةيةكي ثةنجةرِنطيني بيكاسؤ باشترين
تابلؤي بيَ كةسي ليَ بتاشيَ و لة تةلاري خواثيَداويَ يان
لة دةربارةكان و لة ريزي عةتيقة طران بةهاكاندا هةلَواسريَ.
وابست سالَة و شةوبيَداراني بةر قةنيلة و ضراموشي ئةم دةظةرة بؤ
مةتةلَةكي شةو يةك يةك طلَوثةكاني دةرةكيَ و هانةطةرمةلَة و
شؤشميَ دةذميَرن و بةلاي لايةي ئاخ و حةسرةت و تامةزرؤوة
سةردةنيَنةوة. بيست سالَي تةمةن دريَذة ضةندين دةرضوي وانةي
كيمياي ئةم تاقيطاية خواخوايانة بؤ جاريَكيش بيَت هةناسةيةكي ساف
هةلَمذن و بؤ سةرمابونيك يان ثيادةرِؤيشتنيَكي بةثةلة هةزاران
جار ئاسةواري رِؤذاني سةختي كيميا مذين نةيانتاسيَنيَت. ئةوة
تةمةني لاويَتي هةلَةبجةييةكي لةدايك بووي ئةوكاتةية و كةضي
طورِوتيني بانطةشةي خةمي ئةم شار و دةظةرة هةروةك ضاكةت و ثؤشاكي
شةهيداني بةكؤمةلَ نيَذراو دةرِزيَ و لةياد دةضيَتةوة.
سالَيادي ئةم جارةمان لةكاتيَكداية طؤرِانكارييةكاني دونيا وةك
فليمةكاني رِايةلَة ئاسمانييةكان دةطؤريَن و فرياي
تةماشاكردنيشيان ناكةوين كةضي ئيَمةي خؤش باوةرِ سةدوضل يشمان ثص
رِةوا نابينن و بصكةسي يةكةمان طةشتوةتة رِادةيةك سةرزةمينةكةمان
بووةتة طؤرِثاني سنوربةزاندني ضاوضنؤكان.
ئةطةر دانيشتواني كؤسؤفؤ رِصز لة قوربانيدانيان دةطيردرصت و
بةسةربةخؤيي خةلآت دةكرصن ئةوا جيطاي خؤيةتي زلهصزاني دونيا
حسابصك بؤ ئةو هةموو خةبات و قوربانيدانة بكةن كة بةسةر كورد دا
هاتووة تاكوضيتر تراديذيا خةمناكةكان دووبارة نةبنةوة و نةكرصينة
قؤضي قورباني و كصلَطةي تاقيكردنةوةكان , هةربؤية دةبصت ئةم
رِوداوة وةرضةرخانصكي نةوعي بصت بؤ سياسةت مةداراني كوردي بؤ
تؤيذينةوة و بةدواداضون لةسةر ضؤنيةتي ثةيوةنديةكان و
لةبةرضاوطرتني زياتري بةرذةوةندية ستراتيذيةكاني طةلي كورد.
تةنانةت ئةوةشمان ثص نةبرِا كة تاوانباري سةرةكي ئةو هةموو
كارةساتانةي بةسةر ئةم طةلةداهاتون لةسةر ئةم تاوانانة دادطايي و
سزابدرصن, خؤ ئةطةرضي تاوان هةرتاوانة بةلآم ثارصزةراني
تاوانباران دةتوانن بيانويةك بهصننةوة بؤ ئةو دؤسيةي لةسةري
سزادران بةلآم لة تاواني طةورة و طراني وةك كؤمةلَ كوذي
طةلةكةمان هيض ياساناسصكي خاوةن ويذدان ناتوانصت ئةو رِاستيانة
بثؤشصت.
لصرةدا ئةم لةغزة جصي ثرسييارة و وةلآميش شةرمةندةي حوزور كة
بؤضي كارةساتي طةورة و طراني وةك كؤمةلَ كوذي بةناوئةنفال و
كيميابارني هةلَبجة و باليسان و بادينان و قةرةداخ و قةتلَوعامي
بارزانيةكان و ئةو هةموو تاوانانةي دةرهةق طةلي كورد كرا ضؤن
ئةمانة هةمووي نةكرانة دؤسييةكي بةقةبارة بؤ دادطاييكردني
بةرثرسي سةرةكي تاوان و سزاي ثص نةدرا؟!.
ديارة هةروةك بةرِصز سةرؤكي هةرصمي كوردستان ئيشارةي بؤ كرد
بةمةبةستي ثةردةثؤشي بوو لة تصوةطلاني لايةنةكاني تري ثةيوةنددار
.ضونكة ئةو دةولَةت و لايةنانةي هاوبةش و هاوكاربوون يان
بصدةنطييان نواندوة ئةوا شةرمةزاري رِوي سةغلَةتييان تص دةكات
جطة لة بةرثرسيارصتي مادي كة ئةطةر بؤخؤمان هةبين و دؤستاني
واقيعي مان هةبصت ئةوا دةبصت قةرةبوو بكرصين, ئةها ضؤن توشبواني
نةخؤشيةكاني سينة بةهؤي جطةرةكصشانةوة داوا لةسةر كؤمثانيةكاني
وةبةرهصناني جطةرة و توتن تؤماردةكةن بؤ قةرةبووكردنةوةيان, خؤ
ئةطةر جطةرةكصشةكان بة ويست و ئارةزوي خؤيان جطةرة دةكصشن ئةوا
ئصمةي كوردي هةذار بة ستةم و زؤرةملص ئةو ذةهرةمان دةرخوارد درا
و كراينة كصلَطةي تاقيكردنةوةي سيانيد و خةردةل و جؤرها طازي
تروثصكهاتةي تصكةلَ كردنيان.
كةواتة زؤر جصطاي خؤيةتي ئةو قورباني و زيانة طةورانة بكرصنة
ثرؤذة ياساييةكي تصر و تةسةل و هةمووضين و تؤصذةكاني كوردستان
ثشتطيري لص بكةن و ثاشان سةرؤكايةتي بةرِصزي كوردستان ثاش
ثةسةندكردني لة ثةرلةماني كوردستان بيكاتة داوايةكي فرمي لةسةر
ئاستي نصودةولَةتي بؤ تؤماركردني لة رِصكخراوي نةتةوة
يةكطرتوةكان لةرِيزي كارةساتة كؤمةلَ كوذييةكاني جيهاني و
هةروةها بؤ تؤماركردني سكالآ بؤ قةرةبووكردنةوةي ناوضةزيان
لصكةوتوةكان و دانيشتواني.
ئةلَبةتة زؤرجاران طلةيي و طازندة دةكرصت كة هيض نةكراوة بؤ
هةلَبجة و جصطازيان لصكةوتوةكاني تر و بةرثرس و دام و دةزطاكاني
هةرصم بة كةمتةرخةم ناودةبةن, ديارة ئةوة رِاي زؤر كةسة و رِةنطة
بةرثرسةكانيش بؤخؤيان هةست بةوة دةكةن و دةيدركصنن كة هةرطيز ئةو
ثرؤذة وضالاكيانة كة كراوة ودةكرصت لةئاستي ئةو هةموو كاولكاري و
كؤمةلَكوذييةدا نيية, هةروةك ضؤن لةطةلَ نياز و مةبةست و
بةلَصنةكاني سةردةمي ثصشمةرطايةتي و شاخ و كاتي رِيكلام كردني
ثصش دةنط دانةكان يةكناطرنةوة.
ئةوانة و زؤرصكي تريش كة ميديا و سةكؤكاني رِاطةياندن و ئةوانةي
دوورن لة سةرئصشةي كارطصرِي و بةرِصوةبردن و دةسةلآت باسي لصوة
دةكةن و بة بةلَطة و ذمارة بلآوي دةكةنةوة. بةلآم ئةوةي رِاستية
ئةوةية كة ئةو تاوانة طةورة و طرانانة بةهصز و دارايي و ضةكي
دةولَةت كراوة و ثشتيواني و هاوكاري و رِةزامةندي يان بصدةنطي
دةولَةتاني دوور و نزيك ئةنجام دراوة بة جؤرصك تةواوي ذيان و
طوزةران و ذصرخاني ئابووري و تةنانةت ثةيوةندي كؤمةلآيةتي و
بيركردنةوةي تاكةكةسيشي طرتوةتةوة, سةرةرِاي زؤرصك لة ناوضةكان
وةك تصكداني شؤصنةوار و سروشت و ذينطة.. ديارة ضارةسةري وةها
تصكدانصك وسرِنةوةي ئاسةواري ئةم تاوانانة و ثارصزطاري لة
مصذوةكةي و تةواوي ئةمانة بة نةخشة و ثلان و و ئةرك و دارايي
دةولَةت دةكرصت ئةويش بة ثشتيواني نصودةولَةتي.
ئةرك و بةرثرسيارصتي مصذويي و طةورةش لة ئةستؤي بةرثرساني بةرِصز
و دلَسوزي كوردستان داية كة رِاسثاردة و ثصشنيارة شياوةكان
وةربطرن و كاري جدي و ثصويستي بؤبكةن بؤ بةدي هصنانيان.
لصرةدا و لة سالَيادي كيميابارني هةلَةبجةدا منيش وةك
هةلَةبجةييةك ئةم ثصشنيارانة ئاراستةي بةرِصزيان دةكةم كة
دلَنيام طونجاوة لةتةك بيركردنةوةي بةرِصزيان هةروةك جؤن قايلم
بةوةي بةشصكة لة خواست و داواكاريية بنةرِةتيةكاني جةماوةري ستةم
ديدةي كرودستان.
يةكةم | دياري كردني لصذنةيةكي كارامة و دةسةلآت ثصدراو ثصك
هاتوو لة ثسثؤرِان و شارةزا لة بووارةكاني ياسا و ثزيشكي و
ئةندازياري و شةرعي و ثةروةردةيي و ذمصرياري و ضةند ئةندامصكي
بةرِصزي ثةرلةمان و وةزارةتة ثةيوةنددارةكان بة مةبةستي
خستنةكاري لصذنةيةكي بالآي هةميشةيي بؤ (تؤصذينةوة و تؤماركرني
ناوضة زيان لصكةوتوةكان) كة ئةركي خؤيان لة ئةستؤ بطرن لة
بوارةكاني كؤكرنةوةي زانياري و تؤماركردنيان بة وصنةوة و
بةلَطةنامةي دةستكةوتو, سةردان و ثةيوةندي بة دام و دةزطاكاني
ناوخؤ و دةرةوة, هةروةها ضاودصري داهات و خةرجكردني ئةنجام داني
ثرؤذةكان و بةسةركردنةوةيان و بةرزكردنةوةي رِاثؤرت و سكالآ و
رِاسثاردةكان بؤ سةرؤكايةتي هةرصمي كوردستان.
دووةم | رِاسثاردني وةزارتي ثةروةردة بة هاوكاري لصذنةي
نابراو و كؤرِي زانياري كورد بةمةبةستي ئامادةكرني ثوختةيةكي
مصذويي باوةرِثصكراو لة تةواوي ئةو ستةم و كؤمةلَكوذي و بصبةش
بونةي هاتوة بةسةر طةلي كورد دا تاكو لة ثرؤطرامي ثةروةردة و
فصركردندا تؤمار بكرصت بةجؤرصك كاريطةربصت لة فصركردني قوتابياني
كوردستان و ئاشناييان بة مصذوي كورد.
سصيةم | ثلان دانان بؤكردنةوةي (زانكؤي هةلَةبجة) كة طشت
بوارةكاني زانياري سةردةم بطرصتةخؤ, وةك رِصزنانصك لة قورباني
داني ئةو شارة و لة هةمان كاتيشدا رِيشةدارتركرني بؤضوني
بةرهةلَستي و رِيشةكصشي تاوان لة بيري توصذة زانستييةكاني
طةلةكةماندا و ناساندني زياتري مصذوي خةبات و قورباني ئةم طةلة
لة سةنطةري زانستةوة, هةروةها بؤ ثرِكردنةوةي كةلصنصكي تري بواري
زانست وخوصندني بالآ لة كوردستاندا.
ضوارةم | كردنةوةي (بانقي هةلَةبجة) بة سةرمايةيةكي هاوبةش
لةطةلَ دارايي هةرصم و هاوكاري دةرةوة و بةشداري سةرمايةداراني
ناوخؤيي بةجؤرصك لةئاستي بوذانةوة و طةشةثصدان دابصت و برِصكي
دياريكراو لة سودة رِةواكاني بسثصردرصت بة (سندوقي هاريكاري
ناوضة زيان لصكةوتوةكان) و لةو سندوقةش ئةندازةيةكي طونجاو
تةرخان بكرصت بؤ هةلَةبجة و شارةزور و هةورامان.
ثصنجةم | كردنةوةي كةنالَصكي ئاسماني تةلةفزيون ’بةناوي
(هةلَةبجة) كة زياتر تايبةتمةندبصت بة (وةسائيقي) و بة شصوازصكي
متمانةدار مصذو و نةرصت و كةلةثور و ثيشةسازي و شوصنةوارةكاني
كوردستاني تصدا بلآوبكرصتةوة لةتةك بايةخدان بة نيشانداني جصطا
طةشتوطوزارةكاني كوردستان و تصكرِاي تايبةتمةندييةكاني نةتةوةي
كورد.
شةشةم | هةولَدان بؤ بيناسازي تةلاري كؤنطرة و كؤبونةوةكان
بةجؤرصك شياوي هةندصك لة كؤبونةوة و كؤنفرانسةكاني ناوخويي و
نيودةولَةتي هةبصت بؤ كاتي ثصويست.
حةوتةم | بايةخدان بة تةندروستي و ذينطةي ئةو دةظةرة و
دانيشتواني بةتايبةتي هةولَدان بؤ دروستكردني تاقيطايةكي ثزيشكي
ثصشكةوتو لة شاري هةلَةبجة.
هةشتةم | كردنةوةي كؤطا و طةنجصنةي شياو بؤ سوتةمةني و طةندم
و ئارد و هةر ثصداويستيةكي تري ئةو دةظةرة دوورة دةستة كة لةكاتي
ثصوست دا دانيشتوان سودي لص وةربطرن.
نؤيةم | كردنةوةي كارطةيةكي ئاوي خواردنةوة لة سةرضاوة
سازطار و شيرينةكاني هةوراماني مةلَبةندي عيلم وعيرفان و قةلآي
دصرينةي شؤرِش لةو هاوكاريانةي دابين دةكرصت بؤ ناوضةكة و
تةرخانكردني برِصك لة سودةكاني بؤ ثرؤذة و كارطوزارييةكاني
هةورامان.
دةيةم | بايةخداني رِاستةقينة بة طوند و هةوارطة
دوورةدةستةكان ئةوةش بة خةلآتكردن و ئاسانكاري بؤ ئةوانةي
دةطةرِصنةوة وةك ثرؤذة بنةرِةتيكاني ذيان و دابينكردني كةرةسةي
باخداري و جوتياري و ئاذةلَداري و طرنطيدان بة سامانة
سروشتيةكان, بةتايبةتي بةرهةمي ميوةي ناوضةكة, كة ئةطةر كاري
باشي بؤ بكرصت دةبصتة يةكصك لة بةرهةمة طرنطةكاني كوردستان شياوي
ناردنة دةرةوةي هةبصت و كاريطةربصت بؤ بوذانةوةي ئابوريمان.
يازدة | ناوناني طؤرِةثان و شةقام لة بةغداي ثايتةختي عصراق
بةنصوي هةلَةبجة, هةروةها لة شارةسةرةكيةكاني كوردستان بة
هاوشصوةي شةقامي هةلَةبجة لة هةولصري ثايتةخت لةثصناوي زياتر
زيندوهصشتنةوةي مصذوي قورباني طةلةكةمان, جصطاي خؤي بوو ناوي
هةلَةبجة و قوربانية طةورةكاني تري ئةم سةردةمة تصهةلَكصشي سرودي
نيشتماني بكراية تاكو خةبات و قوربانيةكاني نوصي طةلةكةمان
هةميشة لةسةر زارمان بصت.
دوانزة | ئةم دةرفةتةش هةلصكي لةبارة بؤ يادئاوةري ولآتي
دراوسصي و زؤر نزديكي ئصران كة طةلي كورد وناوضةي هةلَةبجة دؤست
و لايةنطري ئةو ولآتة بوون و لةثصناوي ئةو هاوكارييةشدا قورباني
طةورة و طرانيان بؤ مايةوة و ئصستةش وادةي خؤيةتي ئاورِصكي
وةفادارانةيان هةبصت و بةشداربن لة ئاوةدانكردنةوةي كوردستاندا و
بةتايبةتيش لةناوضةي هةلَةبجة كة بؤ ئةم كاتة بة دوو ثرؤذةي
ثصويست وةك بةستنةوةي ووزةي كارةبا و طازي لولةيي بة تؤرِي
دابةشكردني ولآتةكةيانةوة.
لةكؤتاييدا ثصمواية ئةم ثصشنيارانة داخوازي زؤربةي هةرةزؤري
جةماوةرن و جصبةجص كردنيشيان مةحالَ نين و طرنط ئةوةية هةنطاوي
جدي و عةمةلي بؤبنرصت, ئةوكات هةمواني ثص دلَخوش دةبصت و دؤزي
رِةواي ئةم طةلةش زياتر بةرةوثصش دةضصت و يادةكانيش بةرِاستي و
شكؤدارتر دةكرصنةوة و هةر كارصكي ضاكيش مايةي رِةزامةندي خواي
طةورةية كة ثشت و ثةناي هةموانة.
هةولصر-10/3/2008
|
له
ماڵپهری بێستان نێتهوه وهرگیراوه |
|